www.elen.nl

Elen & Eelen De families van Brabantse origine in België en Nederland The families of Babantine origin in Belgium and The Netherlands

Het genealogisch onderzoek naar de families Elen en Eelen werd gestimuleerd door mr. Jan Elen Gorinchem 1902 Leidschendam 1984 achter-achterkleinzoon van Daniel Eelen Brecht 1785 Gorinchem 1812

There are only a few hundred people in the Low Countries (Belgium and The Netherlands) bearing the surname Elen or Eelen. The two variants are homophonous (phonatically identical), but the latter (Eelen) is actually better suited to pronounce the name correctly, as the former (Elen) is often mistakenly pronounced as Ellen, the girl's first name. In Holland and Belgium - now two neighbour states sharing the same language (Dutch-Flemish) but originally the Northern and the Southern Netherlands (until 1830 when Belgium was declared an independent state) - both variants are correctly pronounced "Alen". Abroad they are generally pronounced in the English way. The family names Eelen and Elen originate from the Southern Netherlands, the old Duchies of Brabant and Limburg and the Diocese of Luik (Liège), to be precisely. Where exactly the name derives from has not been established yet: it may stem from the little village Elen (formerly spelled Eelen) below Maaseik along the river Maas (Meuse), or from the 'haystack' Eel between Turnhout and Tilburg just below the present Belgian-Dutch border. The families Elen and Eelen are not related to the Dutch families Van Elen and Van Eelen, which seem to derive from the hamlet Eelen (Elen) near the village Hellendoorn in the Dutch province of Overijssel. In fact, the families Elen and Eelen are not even related in between, except for the only family Elen living in the western part of The Netherlands (Provinces Zuid-Holland and Noord-Holland), which actually belongs to the genus Eelen but mistakenly lost the second letter 'E' in the early 19th century. In Belgium, where most bearers of the two families live, there is even a clear distinction geographically between the two. In Belgium the name bearers Elen number 551, those called Eelen number 729. Elen people concentrate in the provinces Limburg and Liège, the Eelen name bearers concentrate in the province Antwerp. Just a small number live outside these provinces along the southern border of The Netherlands. In The Netherlands the numbers are fewer: 58 Elen and 11 Eelen namesakes (in 2007). The Elen namesakes in The Netherlands belong to two different families, one stemming from soldier Daniel Eelen (1785-1812) from Brecht (his father Jacobus born in Rijkevorsel) and Elisabeth Nieuwenhuizen (married in Gorinchem on 26 April 1807), their offspring including the very few Eelen namesakes in the provinces Overijssel and Gelderland. The other Elen name bearers live in Tilburg (NL) and stem from Franciscus Gommaris (François Gummair) Elen (1814-1857), a cotton printer’s servant from Lier (B), son of Petrus Eelen and Maria Catharina Verwilt, who married in Leiden (NL) on 15 October 1837 with Maria Verhaar and then moved on to Helmond and settled there with their three first-born children in 1842/44. Elen and Eelen namesakes in The Netherlands therefore all originate from Belgium, the province of Antwerp to be exact, though the Eelen namesake Daniel moved north already 210 years ago during the French Revolution. The following text is in Dutch, an English translation is unfortunately not available. Uit de (concept-)inleiding van A.J. Elen, Genealogie van het geslacht Eelen uit Rijkevorsel, Leiden 1980-2010 De naam Eelen, in zijn uiteenlopende fonetisch identieke schrijfwijzen, met of zonder 'van', komt al voor in de middeleeuwen. Eén van de oudst bekende naamdragers is Willem Elen, die op 15 oktober 1394 vermeld staat als bezitter van goederen te Eersel in de buurt van Bergeyck. Sedert die tijd worden in de Limburgse oorkonden verschillende naamdragers De Elen, De Eelen, Van Elen en Van Eelen vermeld, waarvan sommigen voortkomen uit een 14de-eeuwse ridderfamilie Van Elen. De bekende Limburgse orgelbouwerfamilie Van Elen was ook afkomstig uit Elen, waarvandaan zij rond 1420 naar Maastricht was getrokken.(2) Naar de drie orgelbouwers Anthonie (wz. ca. 1424-38), Adam (wz. ca. 1445-1455) en Johan van Elen (wz. ca. 1480) is een straat vernoemd in Maastricht. In de rekeningen van de Illustre Lieve Vrouwe Broederschap (St. Jan) te ’s Hertogenbosch 1450-1475 staat vermeld ‘... maken 12 gulden 9 cr. item van Henrick Eelen van eenen verbornden erve dat hy betymmert heeft, uuten welcken her Jan Kyck tot synre capelryen geldenen ...’ (bron: internet). Deze Henricus Eelen wordt elders (in de Bossche protocollen) genoemd als korenkoper. De minnebroeder Jan Elen is de auteur van het in 1518 te Antwerpen uitgegeven boek 'Der ghemeenten biechte'. Eén van de vertegenwoordigers van de Staten Generaal bij de onderhandelingen met Don Juan van Oostenrijk in 1572 was een zekere 'seigneur Elen', die bisschop was van Arras.(3) In de poorterboeken van Antwerpen werden in de tweede helft van de 16de eeuw verschillende naamdragers Eelen en Elen als nieuwe burgers ingeschreven. De meeste van hen waren afkomstig uit Brabant en Limburg. Maar al een eeuw eerder zien we de inschrijvingen van Henrick Elen, zoon van Peter Elen (1486), Wouter Elen, zoon van Elias Elen (1492-93). Een gedocumenteerd grafschrift in de St. Jacobuskerk in Antwerpen luidt ‘hier leet begraven heer Peeter Eelen hij sterfuit jaer XVe en XIX de XXVII sten dag van Mey God hebbe de ziele’ (1519). In het cahier van de honderste penning van het dorp Middelbeers van 1571 worden onder andere de volgende onroerende goederen vermeld die op naam staan van naamdragers Eelen: ‘Wouter Eelen eigenaar van een stuk beemd […] Jan Willem eigenaar van en beemd […] Wouter Eelen nu Maarten Eelen eigenaar van een stuk land daar 't huis 'corts af' van verkocht is […] Peter Eelen Dictus eigenaar van huis, schuur en hof (o.a. quade weynveltkens, huisken daar een schamel mensch in woont, diverse huizen) […] Boudewijn Peters en Peeter Eelen c.s. hebben gepacht van de heren van Oirschot t Voordeynd’ (bron: internet). In de eerste uitgave van deze genealogie (1988) werd wellicht te vanzelfsprekend aangenomen dat de familienamen Eelen en Elen ontleend zouden zijn aan het plaatsje Elen - vroeger veelal als Eelen geschreven - dat is gelegen aan de Maas onder Maaseik in het huidige Belgisch Limburg. Dit dorpje wordt voor het eerst vermeld in het jaar 1150 als Hellini, vervolgens in 1179 als Jelne, in 1229 als Heelne en verder als Eelen en Elen. Alvorens een andere mogelijkheid te presenteren betreffende de herkomst van de familienaam zal eerst enige aandacht worden besteed aan de diverse families (Van) E(e)len en de plaatsen waaraan die als toponiemen ontleend kunnen zijn. Er hebben nog andere dorpen met de naam Elen bestaan, namelijk Elen te Appelhülsen bij Münster in Westfalen en het gehucht Eelen in Overijssel (gemeente Hellendoorn). Aan de laatstgenoemde plaatsnaam heeft waarschijnlijk het Nederlandse geslacht Van Eelen haar naam ontleend. Dit geslacht is tot in de 17de eeuw traceerbaar in de ca. 22 km. ten noordwesten van dit gehucht gelegen stad Zwolle en heeft vooralsnog geen enkele connectie met de al twee-en-een-halve eeuw uitgestorven Brabantse familie Van Eelen, waarvan sinds de 16de eeuw Antwerpen de bakermat was. De kleine Gelderse familie Van Elen zou haar naam ook kunnen ontlenen aan het vroegere gehucht in Overijssel en gelieerd kunnen zijn aan het Zwolse geslacht Van Eelen. Er bestaat overigens nog een dorp, dat vroeger lange tijd Elen of Ellen heeft geheten, maar van oorsprong en ook nu weer Ell. Dit plaatsje is gelegen in Noord-Limburg (het vroegere graafschap Hoorn), tussen Weert en Roermond, op ongeveer 16 km. ten noorden van het dorp Elen onder Maaseik. De adellijke tak van de Antwerpse familie Van Eelen, die al met de eerste, door de Spaanse koning geadelde jonkheer Jan van Eelen in 1714 in de mannelijke uitgestorven is, beschikte over 'eene attestatie van Roy d'Armes Lannay 1 Sept. 1671 dat de ‘familie de Eertwegh dite Van Eelen is voortkomende van Maeseijck en is eene oude edele familie'. Deze Antwerpse familie ontleende haar naam mogelijk aan het plaatsje Eelen onder Maaseik, maar heette van oorsprong Van Eertwegh. In zowel hun familiewapen als dat van de familie Van Eertwegh komt onder andere het patriarchale kruis voor, dat ook als zelfstandig wapen in het Armorial Général van J.B. Rietstap is opgenomen op de namen Van Ele en Van Eelen. Bij het familiewapen Van Eertwegh behoorde tevens de toepasselijke wapenspreuk Ubique Cruces (‘Overal kruisen’). Uit het voormalige prinsbisdom Luik (nu Belgisch Limburg) stamt het oude geslacht Van Elens, waarvan de stamreeks teruggaat tot 1435 in Webbecum onder Diest. De bakermat van dit geslacht is het dorp Beringen en de stad Hasselt. Het niet in Rietstaps wapenboek vermelde familiewapen Van Elens vertoont in geen van zijn vier kwartieren enige overeenkomst met de voornoemde wapens. De voornoemde families staan, voor zover uit de tot op heden verzamelde gegevens kan worden opgemaakt, geen van alle in enige relatie tot het geslacht of de geslachten Eelen en Elen, hoewel heden ten dage de grootste concentratie van naamdragers Elen juist rond Hasselt is en talrijker dan de naamdragers Eelen(s). Kleinere aantallen naamdragers Elen bevinden zich nu rond Antwerpen en Luik. >Noorden> Willem Blaeu, Brabantia Ducatus, 1635 (detail) De grootste concentraties naamdragers Eelen liggen nu daarentegen in de gemeentes tussen de twee op nog geen 30 km afstand van elkaar gelegen steden Antwerpen en Herentals. Het is mogelijk dat deze familienaam is ontleend aan het in de buurt gelegen gehucht Eel, gemeente Ravels, tussen Turnhout en Tilburg, ongeveer 3 kilometers onder de huidige Nederlands-Belgische grens. In 1165 komt het in oude documenten voor als Ele, in 1186 als Hele en in 1213 als Hela. Het verband tussen dit gehucht en de familienaam Eelen is reeds eerder gelegd. De aanwijzingen voor deze veronderstelling zijn de volgende. De op één na oudst gedocumenteerde voorvader van het Noorderkempense geslacht Eelen is Hermanus, uit wiens huwelijk met Maria Segers in 1685 tenminste vijf kinderen voortkwamen, waarvan de eerste drie zijn geboren in Rijkevorsel, slechts 18 kilometer ten westen van Eel. In de parochieregisters van Rijkevorsel, waar voordien geen naamdragers Eelen hadden gewoond, was de huwelijksacte van Hermanus Eelen en Maria Segers aanvankelijk onvindbaar. Door in de registerindexen ook te zoeken op de naam van de bruid werd haar bruidegom uiteindelijk gevonden, geheten Germanus Daniels, die in de doopactes van hun kinderen evenwel vermeld staat als Hermanus Eelen. Bij zijn huwelijk bezigde hij derhalve een patroniem, dat aanvankelijk de naam van zijn vader leek op te leveren, Daniel. Bij een toevallig bezoek aan Rijkevorsel op zondag 26 juli 1998 werd de alleen op de laatste zondag van de maand actieve Heemkundige Kring Rijkevorsel in de kelder van het plaatselijke politiebeureau bezocht en overlegd met de toevallig net met de Eelen-genealogie bezig zijnde heer J. Bogaerts. Verteld zijnde van het patroniem, wist hij snel de ouders van Hermanus Daniels te vinden door in de indexen van de DTB-registers op het patroniem te kijken: Henricus Daniels en Elisabetha Hermans (Livens/Lievens?). Hun drie zoons Hermanus, Daniel en Adrianus Daniels zijn geboren in Rijkevorsel in respectievelijk 1663, 1666 en 1669, waarmee mijn eerste vermoedens werden bevestigd. Henricus Daniels, ook genaamd Eelen, is daarmee voorlopig de stamvader van het geslacht. Waar deze en zijn vrouw vandaan kwamen is onbekend; vermoedelijk van buiten een straal van circa twintig kilometer rond Rijkevorsel omdat er geen familieleden van beide tot de doopgetuigen van hun drie zoons behoren. Ik vermoed echter dat ze uit Vlimmeren kwamen en dat de reden van het ontbreken van doopgetuigen uit hun familie wellicht gezocht moet worden in een brouille (misschien ook de reden om het ‘verder op te zoeken’). Door nadere navorsingen te doen in omliggende gemeenten en Antwerpen op de patroniemen Daniels en Daneels kunnen wellicht nog de voorouders van Henricus Daniels (Eelen) gevonden worden. Zeker is dat de naam Eelen al een honderd jaar eerder in deze omgeving voorkwam en een Henricus Eelen in 1639 in Herentals (14 kilometer van Vlimmeren) in het huwelijk trad. Het patroniem Daniels geeft in ieder geval aan dat de stamvader, mogelijk de vader of grootvader van Henricus Eelen, Daniel of in de streektaal Daneel heette. Deze Daniel moet broers met talrijk nageslacht in dezelfde plaats of streek hebben gehad om via patroniemen onderscheid tussen zelfde voornaamdragers te kunnen maken. Aangezien Henricus' eerste zoon Hermanus, zoals te doen gebruikelijk, vernoemd werd naar zijn schoonvader, is de naam van zijn tweede zoon waarschijnlijk die van zijn eigen vader, Daniel. Deze naam is echter nergens in de DTB-indexen van de gemeentes in de directe omgeving van Rijkevorsel aangetroffen. Hermanus Eelen, vernoemd naar zijn grootvader van moederszijde, trouwde met Maria Segers in 1685, Daniel Eelen met Lucia Pluym in 1690 en Adrianus Eelen met Gertrudis (Gertruy) van Roey in 1693, alledrie in Rijkevorsel. Uit de veelvuldige vermeldingen van deze drie en hun echtgenoten als doopgetuigen over en weer bij elkaars kinderen en zelfs kleinkinderen werd al in 1988 door mij geconcludeerd dat zij met aan zekerheid grenzende waarschijnlijkheid broers waren. Als hun plaats van herkomst werd het vier kilometer zuidelijk van Rijkevorsel gelegen kleine dorpje Vlimmeren met zijn 14de-eeuwse Gothische kerk vermoed. Helaas vangen de parochieregisters van Vlimmeren pas aan in 1668, waardoor de doopactes van Hermanus, Daniel en Adrianus daar niet gevonden konden worden. Inmiddels is dus hun geboorte in Rijkevorsel vastgesteld. Dat hun ouders mogelijk uit Vlimmeren afkomstig zijn, kan worden geconcludeerd uit het feit zij niet in de andere dorpen en steden geboren zijn en door de vermoede familierelatie met de uit dat dorp afkomstige Wynand of Winandus Eelens. Waarschijnlijk is Winandus een broer van het drietal of een neef, want bij de doop van diens jongste kind Adrianus Eelens in Rijkevorsel in 1701 trad onder andere een Hermanus Eelen als getuige op. […] Hierbij worden naamdragers Eelen uit Rijkevorsel en omgeving, die beschikken over een genealogie van hun familie of suggesties, verbeteringen, aanvullingen of verwijzingen kunnen leveren, verzocht om contact op te nemen met Albert Elen (klik op de rode knop hieronder of mail naar a@elen.nl), zodat we kunnen zien waar takken aan elkaar passen.

>SOURCE >SOURCE >MORE

21 December 2010


voor vragen of suggesties
any questions or suggestions?




this site was started on 1 January 2004